ETS i ETS2 – czym są unijne systemy handlu emisjami? Starachowicki ZEC nie jest objęty systemem ETS

ETS i ETS2 to dwa odrębne unijne systemy handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. W ostatnich latach stały się przedmiotem szerokiej debaty publicznej, ponieważ dotyczą zarówno polityki klimatycznej Unii Europejskiej, jak i kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa oraz – pośrednio – odbiorców energii. Wyjaśniamy, czym są oba systemy i czym się od siebie różnią.

Czym jest ETS?

ETS (EU Emissions Trading System) to Europejski System Handlu Uprawnieniami do Emisji, który funkcjonuje od 2005 roku. Obejmuje przede wszystkim elektrownie, elektrociepłownie, energochłonne zakłady przemysłowe oraz – w określonym zakresie – lotnictwo i transport morski.

Jego działanie opiera się na zasadzie, że przedsiębiorstwa emitujące dwutlenek węgla muszą posiadać odpowiednią liczbę uprawnień do emisji. Jedno uprawnienie odpowiada emisji jednej tony dwutlenku węgla (CO₂). Firmy, które emitują więcej gazów cieplarnianych, muszą dokupić dodatkowe uprawnienia, natomiast te ograniczające emisję mogą sprzedać niewykorzystane.

Celem systemu jest stopniowe ograniczanie emisji gazów cieplarnianych w sektorach objętych ETS oraz zachęcanie przedsiębiorstw do inwestowania w bardziej efektywne i mniej emisyjne technologie.

ZEC: dzięki inwestycjom spółka nie jest już objęta systemem ETS

Jak podkreśla prezes Zakładu Energetyki Cieplnej w Starachowicach Marcin Pocheć, jeszcze kilka lat temu opłaty związane z systemem ETS miały wpływ na koszty produkcji ciepła. Sytuacja zmieniła się po zakończeniu inwestycji zrealizowanych w 2021 roku.

– Dzięki zrealizowanym inwestycjom przeprowadzonym w 2021 roku udało się wyjść z systemu ETS, czyli z obowiązku ponoszenia opłat za emisję dwutlenku węgla do atmosfery. W praktyce oznacza to oszczędności rzędu kilku milionów złotych rocznie – mówi prezes Zarządu ZEC Marcin Pocheć.

Prezes ZEC zwraca uwagę, że przedsiębiorstwa objęte systemem ETS muszą kupować uprawnienia do emisji dwutlenku węgla, a koszty ich zakupu mogą stanowić znaczące obciążenie finansowe i wpływać na cenę produkowanego ciepła. Dzięki przeprowadzonym inwestycjom starachowicka spółka nie jest obecnie objęta obowiązkiem rozliczania emisji w ramach systemu ETS.

Czym jest ETS2?

ETS2 to odrębny od obecnego ETS system handlu uprawnieniami do emisji, przyjęty przez Unię Europejską w ramach pakietu „Fit for 55”.

System obejmuje emisje związane ze spalaniem paliw wykorzystywanych w transporcie drogowym, ogrzewaniu budynków oraz w niektórych sektorach, które nie są objęte obecnym systemem ETS.

Obowiązek zakupu i rozliczania uprawnień do emisji będzie spoczywał na przedsiębiorstwach wprowadzających paliwa do obrotu, takich jak ich dostawcy czy importerzy, a nie bezpośrednio na właścicielach domów czy kierowcach. Komisja Europejska wskazuje jednak, że koszty ponoszone przez te podmioty mogą zostać uwzględnione w cenach paliw oraz nośników energii.

Jednocześnie Unia Europejska utworzyła Społeczny Fundusz Klimatyczny. Środki z funduszu mają wspierać państwa członkowskie w finansowaniu działań ograniczających skutki transformacji energetycznej, takich jak termomodernizacja budynków, wymiana źródeł ciepła czy wsparcie gospodarstw domowych zagrożonych ubóstwem energetycznym.

Najprościej mówiąc, obecny ETS dotyczy przede wszystkim dużych producentów energii i zakładów przemysłowych, natomiast ETS2 ma obejmować paliwa wykorzystywane do ogrzewania domów i innych budynków, takie jak gaz ziemny, węgiel, olej opałowy czy LPG, a także benzynę i olej napędowy wykorzystywane w transporcie drogowym. Mieszkańcy nie będą kupować uprawnień do emisji, jednak koszty ponoszone przez dostawców paliw mogą zostać uwzględnione w cenach paliw i ogrzewania.

Fot. Z lotu Myszki